Zbadaj język szkicu, by niechcący nie stygmatyzować słabszych grup

Sprawdź, czy poboczna metafora związana z chorobą psychiczną, niepełnosprawnością, wiekiem lub pochodzeniem nie rani ludzi, którzy wcale nie byli celem Twojej krytyki.

Jak zachować temperament pióra przy pełnym szacunku dla ludzi

  1. 01

    Wykreśl diagnozy lekarskie używane jako obelgi lub synonim chaosu

    Zastąpienie „schizofrenicznej ustawy” słowami „wewnętrznie sprzeczna” lub „pisana na dwie ręce” jest jednocześnie dokładniejsze znaczeniowo i wolne od stygmatyzacji chorych.

  2. 02

    Stawiaj zawsze człowieka przed cechą („osoba w kryzysie”, nie etykieta)

    Język, który nie redukuje całego człowieka do jednej trudności życiowej lub niepełnosprawności, w niczym nie osłabia stylu, a świadczy o kulturze osobistej autora.

  3. 03

    Uważaj na język przyrodniczy i epidemiologiczny wobec grup ludzi

    Określenia o „zalewie”, „pladze” czy „szarańczy” nawet wobec uciążliwych turystów na deptaku uruchamiają niebezpieczną kalkę odczłowieczającą – opisuj zachowania, nie „masę”.

  4. 04

    Odróżnij szacunek językowy od bojaźliwego omijania trudnych tematów

    Wrażliwość słowa nie polega na milczeniu o realnych konfliktach społecznych, lecz na opisywaniu ich precyzyjną polszczyzną wolną od leniwych, krzywdzących skrótów.

Najczęściej zadawane pytania

Czy dbałość o wrażliwość językową nie zabija pazura i zadziorności felietonu?

Przeciwnie – odruchowe rzucenie „to jakaś schizofrenia” jest stylistycznym lenistwem; zmuszenie się do znalezienia świeższego obrazu zawsze podnosi literacką klasę zdania.

Dlaczego dawni klasycy felietonu używali czasem określeń, które dziś brzmią rażąco?

Język dojrzewa wraz z wiedzą medyczną i społeczną – podziwiamy dawnych mistrzów za kompozycję i słuch, ale piszemy dla współczesnych ludzi żyjących tu i teraz.

Jak pisać o trudnych relacjach sąsiedzkich lub kulturowych bez uogólnień etnicznych?

Trzymaj się konkretnego zdarzenia, przepisów i zachowań jednostek zamiast przypisywać cechy charakteru całemu narodowi, regionowi czy grupie wyznaniowej.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania