Zastąp wytarte klisze językowe świeżą i celną metaforą

Wytrop w swoim szkicu „wierzchołki góry lodowej”, „światełka w tunelu” i „otwieranie puszki Pandory”, zastępując je obrazami z żywego świata.

Jak budować własne porównania bez poetyckiej przesady

  1. 01

    Szukaj obrazów w konkretnych rzemiosłach i przedmiotach z domu

    Kuchnia, warsztat samochodowy, ogród czy gabinet dentystyczny dają znacznie bardziej namacalne porównania niż abstrakcyjne żywioły i mitologia grecka.

  2. 02

    Trzymaj się jednej rodziny obrazowej w obrębie akapitu

    Jeśli porównałeś budżet domowy do przeciekającego dachu, nie gasisz go w następnym zdaniu strażą pożarną – pomieszanie metafor daje niezamierzony komizm.

  3. 03

    Odśwież zgrany frazeologizm przez przywrócenie mu dosłowności

    Zamiast całkiem unikać utartego powiedzenia, możesz rozebrać je na części pierwsze – sprawdzić, kto właściwie stoi z latarką w tym „światełku w tunelu”.

  4. 04

    Wycinaj ozdobne przymiotniki na rzecz celnego czasownika

    Świeżość metafory siedzi najczęściej w nieoczekiwanym czasowniku: „kalendarz puchnie” lub „uprzejmość rdzewieje” działa mocniej niż trzy epitety.

Przykład działania

Zdanie pełne klisz prasowych

Narastający dług ukryty w domowych budżetach to tykająca bomba zegarowa i zaledwie wierzchołek góry lodowej, nad którym zamiatamy problemy pod dywan.

Trzy propozycje z jednorodną, świeżą metaforą

1. Domowy budżet wielu rodzin przypomina dziś walizkę domykają kolanem przed lotem tanimi liniami: zamek jeszcze trzyma, ale lepiej nie kichać przy odprawie. 2. Żyjemy na odroczonych płatnościach jak goście restauracji, którzy zamawiają deser w nadziei, że kelner zapomni przynieść rachunek przed północą. 3. Nasza stabilność finansowa trzyma się na cienkiej warstwie świeżej farby położonej prosto na wilgotny tynk – z daleka biel, z bliska pierwsze pęcherze.

Jedna konsekwentna scena – dopinana kolanem walizka albo wilgotny tynk – buduje napięcie bez zderzania lodowców z bombami i dywanami.

Najczęściej zadawane pytania

Skąd wiedzieć, czy moja nowa metafora nie jest zbyt udziwniona i barokowa?

Dobra metafora felietonowa rozjaśnia myśl w ułamku sekundy; jeśli czytelnik musi zatrzymać się i rozwiązywać zagadkę jak w rebusie, obraz jest przekombinowany.

Ile mocnych metafor mieści się bezpiecznie na jednej stronie tekstu?

Jedna nośna metafora przewodnia na cały felieton lub po jednym świeżym porównaniu na dwa akapity zupełnie wystarcza – nadmiar obrazów znosi się wzajemnie.

Dlaczego podczas szybkiego pisania tak łatwo wpadamy w klisze językowe?

Mózg pod presją czasu podsuwa gotowe zbitki zasłyszane w mediach jako najkrótszą drogę; dlatego polowanie na klisze najlepiej zostawić na drugie czytanie szkicu.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania